Od odwiertu do ciepła systemowego – jak wykorzystać potencjał geotermii

9 lipca 2026

dr inż. Bogdan Noga, członek zarządu Multiconsult Polska

Polska dysponuje znaczącym, wciąż niewykorzystanym potencjałem geotermalnym, który zwłaszcza w kontekście rosnących cen paliw kopalnych, aż prosi się o odkrycie. W obliczu rosnącej presji na transformację energetyczną uwzględniającej odnawialne źródła energii, geotermia staje się coraz bardziej realną i atrakcyjną alternatywą dla tradycyjnych systemów ciepłowniczych.

Zasoby geotermalne w Polsce mają szeroki zasięg i różnorodne zastosowania. Kluczowe znaczenie mają dwa kierunki ich wykorzystania: ciepłownictwo oraz rekreacja i lecznictwo. O ile wykorzystanie wód termalnych w uzdrowiskach i rekreacji wymaga stosunkowo niewielkich temperatur i wydajności, w przypadku ciepłownictwa wymagania rosną. Tutaj konieczne są wysokie parametry wody – zarówno temperatura, jak i wydajność. Takie warunki występują m.in. w pasie od Szczecina po Łódź, gdzie temperatura wód sięga około 80°C przy wydajności rzędu 200 m³/h. Podobne parametry notuje się na Podhalu. Z kolei w rejonie Warszawy (np. Piastów, Żyrardów, Łowicz) możliwe jest wykorzystanie wód o temperaturze 40–60°C przy zastosowaniu pomp ciepła.

Sprawdzona technologia, działające instalacje

Fizyczny dostęp gorących wód o odpowiednich parametrach nie jest więc w Polsce problemem. Nie stanowi go również technologia. Ta jest już bardzo dobrze rozpoznana i szeroko stosowana. Instalacje tego typu funkcjonują z sukcesem m.in. w Stargardzie, Mszczonowie, Zakopanem, a najstarsza geotermalna ciepłownia w kraju działa w Pyrzycach od ponad 30 lat.

To ważny sygnał dla potencjalnych inwestorów – technologia jest już bowiem dobrze rozpoznana, a proces zatłaczania wód do otworów chłonnych – kluczowy dla funkcjonowania instalacji – jest opanowany i stale rozwijany.

Największym wyzwaniem pozostają dziś kwestie finansowe. Wysokie koszty inwestycyjne – szczególnie związane z wierceniami – skutecznie ograniczają tempo rozwoju projektów. Choć wsparcie publiczne obejmuje etap badań geologicznych (np. programy finansowane przez NFOŚiGW), brakuje systemowych rozwiązań wspierających dalsze etapy inwestycji: budowę otworów chłonnych i infrastruktury ciepłowniczej.

Główna bariera: finansowanie

Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że dla powodzenia projektów konieczne jest wsparcie przekraczające 50% kosztów inwestycji. Optymalnym rozwiązaniem byłby model obejmujący całość przedsięwzięcia – od odwiertu badawczego po budowę instalacji – z mechanizmem etapowego uruchamiania finansowania po potwierdzeniu parametrów złoża.

I choć w ostatnich latach NFOŚiGW przekazał znaczące środki na wsparcie dla badań geologicznych, finansując wykonanie otworów badawczych, brakuje odpowiednich programów całościowo wspierających inwestycje.

W tym wymagającym otoczeniu kluczowe znaczenie ma odpowiednie przygotowanie projektu. Multiconsult Polska wspiera inwestorów na każdym etapie procesu – od koncepcji zagospodarowania zasobów geotermalnych, przez przygotowanie dokumentacji geologicznej, aż po pozyskiwanie finansowania. Wspiera także inwestorów w trakcie realizacji inwestycji oraz podczas eksploatacji ciepłowni geotermalnej.

Spółka ma na koncie kilkanaście przygotowanych wniosków o dofinansowanie oraz doświadczenie w prowadzeniu projektów przez procedury administracyjne. Dzięki temu inwestorzy otrzymują nie tylko wiedzę o potencjale zasobów, ale także konkretne dane do budowy biznesplanu i podejmowania decyzji inwestycyjnych.

Czas geotermii dopiero nadchodzi

Transformacja energetyczna jest nieunikniona. Rosnące ceny surowców kopalnych oraz ich kończące się zasoby sprawiają, że odnawialne źródła energii będą odgrywać coraz większą rolę również w systemach ciepłowniczych.

Geotermia w tym procesie ma miejsce szczególne – jako stabilne, przewidywalne i lokalne źródło energii. Choć nie każdy region Polski ma odpowiednie warunki, istnieje wiele obszarów, gdzie jej wykorzystanie jest uzasadnione technicznie i ekonomicznie.

Kluczowe dla przyspieszenia inwestycji będą jednak lepsze mechanizmy finansowania, skrócenie procedur administracyjnych oraz determinacja inwestorów.

Budowa ciepłowni geotermalnej to proces trwający nawet kilka lat, jednak w perspektywie wieloletniej może zapewnić stabilność energetyczną i przewagę kosztową.

Dla spółek samorządowych to moment, by poważnie rozważyć ten kierunek inwestycji. Geotermia zyskała już bowiem status sprawdzonej technologii, która czeka na szersze wdrożenie.